Tegenwoordig is de term ‘microbioom’ populairder dan ooit. Het huidmicrobioom wordt vaak genoemd door fabrikanten van cosmeticaproducten. Maar steeds meer haarverzorgingsproducten richten zich op het microbioom van de hoofdhuid. Waarom? Wat onderscheidt het van het microbioom van de huid? Hoe kunnen uw klanten het verschil zien tussen microbioom en microbiota, een andere veelgebruikte term? Duik in het hart van een ecosysteem dat essentieel is voor de schoonheid en gezondheid van het haar.
Tekst Barbara Simon
De term microbioom komt van het Griekse micro, wat ‘klein’ betekent, en bios, ‘leven’. Het is een specifiek ecosysteem dat eigen is aan elk individu. Het bestaat uit verschillende micro-organismen, een soort microscopische wereld die we microbiota noemen. Het darmmicrobioom, of darmflora, was een van de eerste die werd (her)ontdekt en populair werd. Daarna volgden het huid- en haarmicrobioom.
Wat is het verschil tussen het haar-microbioom en de haar-microbiota?
Het verschil is als volgt: de haarmicrobiota verwijst naar alle micro-organismen (bacteriën, schimmels, virussen, gisten) die op de hoofdhuid leven. Het haar-microbioom omvat niet alleen de bovengenoemde micro-organismen (de microbiota), maar ook hun genen en het specifieke ecosysteem (omgevingsfactoren zoals pH, talg, enz.) dat hen omringt, waardoor een compleet ‘ecosysteem’ ontstaat. Bij wijze van analogie zou je kunnen zeggen dat het microbioom een huis is en de microbiota de bewoners ervan.
Wat is de samenstelling van het haarmicrobioom?
De hoofdhuid wordt gekenmerkt als een vette zone die bijzonder rijk is aan micro-organismen en talgklieren, die vooral aan de basis van de haarzakjes zitten. Tot de micro-organismen behoren bacteriën en gisten (schimmels), waarbij de laatste lipofiel zijn, dat wil zeggen dat ze affiniteit hebben met de lipiden die in de afscheidingen van de hoofdhuid voorkomen. De bekendste zijn Malassezia (Restricta en Globosa). De belangrijkste bacteriën op de hoofdhuid zijn Cutibacterium Acnes en Staphylococcus Epidermidis. Bacteriën en gisten met soms vreemd klinkende namen vormen een ecosysteem dat onmisbaar is voor de gezondheid, het welzijn en de schoonheid van het haar. Waarom? Het he t simpelweg omdat het de balans of pH-waarde van de hoofdhuid in stand houdt, de haarzakjes voedt, de haargroei bevordert, de hoofdhuid beschermt en tegelijkertijd bepaalde haarproblemen zoals roos, haaruitval of seborroïsche dermatitis (een aandoening van de hoofdhuid).
Wat is de rol van het microbioom op de hoofdhuid?
Een gezonde hoofdhuid staat garant voor mooi haar. Wanneer het microbioom in balans is, is de hoofdhuid in topconditie en ziet het haar er stralend uit. Het is belangrijk om het microbioom in fysiologisch evenwicht te houden voor een optimale conditie van de huid en dus ook van de hoofdhuid. Een verstoring van dit evenwicht (dysbiose) tussen de micro-organismen kan leiden tot de proliferatie van bepaalde soorten ten koste van andere. Gevolgen? Veranderde of zelfs aangetaste afweerfuncties van de hoofdhuid. Wat bijvoorbeeld roos betreft, moet worden opgemerkt dat Malassezia-gisten de overhand krijgen op Cutibacterium Acnes-bacteriën. In dit geval moet het microbioom weer in evenwicht worden gebracht door de slechte bacteriën te vernietigen en ervoor te zorgen dat de goede bacteriën de overhand krijgen. Specifieke behandelingen in salons/thuis zijn hiervoor zeer geschikt. Uw klanten kunnen zich zorgen maken over de gezondheid van hun haar-microbioom. Hieronder volgen de tekenen die u/hen moeten waarschuwen in geval van een verstoring van het evenwicht: ongemak of irritatie van het haar, jeuk, irritatie van de hoofdhuid, roos, verlies van tonus en elasticiteit van de haarvezels, gebrek aan glans, enz.
Oorzaken van een verstoorde balans van het haarmicrobioom (niet-uitputtende lijst)
- Vervuiling;
- Gebruik van agressieve haarproducten;
- UV-straling, wind, zeezout, chloor;
- Medicijnen;
- Bepaalde ziekten;
- Hormonale schommelingen;
- Voeding met een tekort aan vitamines, mineralen en sporenelementen;
- Stress;
- Haarverdraaiingen en/of kapsels;
- Kwaliteit van het waswater;
- Drogen met te hoge temperaturen.
De belangrijkste functies van het haar-microbioom (niet-uitputtende lijst)
Beschermende functie: micro-organismen versterken de huidbarrière van de hoofdhuid en beschermen deze tegen ziekteverwekkers en ontstekingen;
Groei- en voedingsfunctie: wanneer het microbioom in balans is, worden toxines verwijderd, wordt het haar versterkt en wordt de (her)groei bevorderd;
pH-stabiliserende functie: de pH van de hoofdhuid is licht zuur. Het stabiliseert deze om een goede microbiële flora te garanderen;
Immuunfunctie: het microbioom reguleert de lokale immuunrespons van de hoofdhuid.
De rol van het huidmicrobioom bij het ontstaan van roos
De gist Malassezia restricta zou een van de belangrijkste veroorzakers van roos zijn. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat dit type gist tot tien keer vaker voorkomt op de hoofdhuid van iemand met roos dan bij iemand zonder roos. Er zijn nog steeds onbekende factoren met betrekking tot het mechanisme dat leidt tot het ontstaan van roos, maar er lopen momenteel tal van wetenschappelijke studies die binnenkort meer duidelijkheid zouden moeten brengen. Merk op dat de talg op de hoofdhuid, waarvan de Malassezia-gist zich voedt, essentieel is voor de vorming van roos. We kunnen dus concluderen dat er zonder talgproductie geen roos zou zijn. Laten we ook de individuele en/of genetische/familiale aanleg niet vergeten. Het is algemeen bekend dat sommige mensen gevoeliger zijn voor roos omdat ze een bijzonder droge of zeer vette hoofdhuid hebben.
En wat met haarverzorgingsproducten?
Zorg ervoor dat u in de salon de voorkeur geeft aan gesprekken en uitleg zonder ongemak of (ongegronde) schuldgevoelens te veroorzaken, en verwijs indien nodig door naar een dermatoloog. Geef de voorkeur aan milde, niet-irriterende en niet-agressieve verzorgingsproducten. Op basis van pre- of probiotica. Aarzel niet om pre- of probiotica aan te bevelen (verkrijgbaar in salons of op gespecialiseerde websites). Informeer uw klanten dat een haarverzorgingsroutine invloed heeft op de toestand van hun haarflora. De frequentie van het wassen (in de salon/thuis) moet per geval worden aangepast: te vaak wassen kan agressief zijn, te weinig wassen is ook niet goed. Vermijd haarverzorgingsproducten op basis van sulfaten of bepaalde conserveermiddelen die de microbiële flora kunnen verstoren en daardoor micro-organismen van de hoofdhuid kunnen verwijderen die gunstig zijn voor de gezondheid van het haar. Geef de voorkeur aan producten met een milde pH-waarde om het evenwicht van de hoofdhuid te bevorderen. Aarzel niet om uw klanten eraan te herinneren dat een goed microbioom dagelijks moet worden onderhouden, door een routine te volgen die een verstoring van het microbioom tegengaat (zoals vermeld in het gedeelte over verstoring van het microbioom).
